Theo Thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20/7/2018 của Bộ GD&ĐT về Chuẩn hiệu trưởng CSGDPT được hiểu là “hệ thống phẩm chất, năng lực mà hiệu trưởng cần đạt được để lãnh đạo và quản trị nhà trường”. Việc đánh giá hiệu trưởng theo chuẩn (xác định mức độ đạt được về phẩm chất, năng lực lãnh đạo, quản trị nhà trường) là căn cứ quan trọng để người được đánh giá cũng như cơ quan quản lý nhà nước các cấp, các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng thực hiện các biện pháp để rèn luyện phẩm chất, bồi dưỡng nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Trong 5 tiêu chuẩn của Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông, tiêu chí 5 trong tiêu chuẩn 2: Quản trị hoạt động dạy học (HĐDH) và giáo dục học sinh (GDHS) là một tiêu chí quan trọng của hiệu trưởng trong việc chỉ đạo xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện dạy học và giáo dục của nhà trường; đổi mới phương pháp dạy học, GDHS; đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh theo yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh của chương trình giáo dục phổ thông.
Với vai trò của người hiệu trưởng, xác định được vị trí của quản trị HĐDH, GDHS trong nhà trường, trước xu thế toàn cầu hoá, nhu cầu của xã hội, hoạt động dạy học, giáo dục cũng phải nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu mới, phù hợp với sự phát triển của xã hội. Để nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh người cán bộ quản lý cần tập trung đến công tác quản trị hoạt động dạy học và giáo dục HS, cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ để củng cố, duy trì và phát triển chất lượng dạy học, giáo dục trong nhà trường.
Để quy định Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông được áp dụng có hiệu quả đòi hỏi cần có những biện pháp quản lý nhất định. Xuất phát từ thực tế quản lý, tôi đã áp dụng một số kinh nghiệm về: “Biện pháp xây dựng tổ chức trong quản trị hoạt động dạy học và giáo dục học sinh ”.
Qua việc xây dựng hệ thống tổ chức quản lý và phân công cụ thể trách nhiệm của từng thành viên trong tổ chức nhà trường sẽ giúp công tác quản lý HĐDH và GDHS đạt hiệu quả cao, phát huy tối đa năng lực của các cá nhân, tổ chức.
2. Nội dung và cách thực hiện:
- Phó Hiệu trưởng chuyên môn là người giúp hiệu trưởng quản lý và chỉ đạo HĐDH và GDHS. Căn cứ vào năng lực và hoàn cảnh của phó hiệu trưởng chuyên môn, tôi giao phụ trách những công việc cụ thể có liên quan đến HĐDH và GDHS. Phó hiệu trưởng chuyên môn được phân công các công việc:
+ Giúp hiệu trưởng tổ chức các HĐDH và GDHS (phổ biến chương trình, xếp thời khóa biểu, phân công giáo viên, hướng dẫn hoạt động của tổ chuyên môn).
+ Chỉ đạo HĐDH và GDHS: Tổ chức các hoạt động về chất lượng dạy học, khảo sát, kiểm tra, đánh giá các yêu cầu về quy chế chuyên môn.
+ Kiểm tra chuyên môn.
+ Thống kê, báo cáo, phân tích, nắm thông tin về tình hình dạy học của trường.
- Tổ trưởng chuyên môn: Tổ trưởng chuyên môn là lực lượng cốt cán trong nhà trường, làm hạt nhân thúc đẩy chất lượng dạy học, bồi dưỡng và giúp đỡ giáo viên yếu kém hoặc giáo viên mới, chuyển khối trao đổi, nâng cao nghề nghiệp. Tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp nhận sự chỉ đạo của hiệu trưởng, trực tiếp điều hành các hoạt động nghiệp vụ sư phạm của tổ, chịu trách nhiệm về các hoạt động chuyên môn của tổ trước hiệu trưởng. Vì vậy tôi thấy mình cần xác định các tiêu chuẩn để chọn lựa các tổ trưởng chuyên môn có năng lực, uy tín, trách nhiệm, nhiệt tình, phẩm chất đạo đức tốt mới có thể điều hành tốt hoạt động của tổ chuyên môn, giúp hiệu trưởng quản lý các hoạt động dạy học của tổ. Để lựa chọn tổ trưởng chuyên môn xứng đáng, tôi đã dùng phương pháp thăm dò uy tín của tổ, ý kiến của liên tịch. Trong quá trình sử dụng đội ngũ khối trưởng, tôi luôn nắm bắt mặt mạnh, mặt yếu để có kế hoạch sắp xếp, phân công hợp lý hơn; đồng thời kết hợp đào tạo, bồi dưỡng để đảm bảo nguồn tổ trưởng trong quy hoạch đủ về số lượng, mạnh về chất lượng.
- Tổ chuyên môn: là tổ giáo viên cùng dạy một hoặc hai chương trình ở tổ lớp cụ thể nào đó; là đầu mối mà hiệu trưởng dựa vào đó để quản lý nhiều mặt, nhưng cơ bản nhất là hoạt động dạy học của giáo viên. Để thực hiện nhiệm vụ của tổ chuyên môn, tôi rất quan tâm đến việc sắp xếp đội ngũ giáo viên trong khối chuyên môn.
Sự phân công tối ưu, sắp xếp nhân lực đúng người, đúng việc sẽ dẫn tới chất lượng của học sinh được đảm bảo, cán bộ giáo viên phát huy hết năng lực sở trường của mình trong công tác. Điều hòa giữa yêu cầu chung và mong muốn của từng người, ý tưởng, dự định của hiệu trưởng phải được thể hiện ngay từ việc phân công lao động này. Khi phân công lao động cần phải xem xét đến nhiều yếu tố: chuyên môn được đào tạo, sở trường, nguyện vọng của mỗi giáo viên, sức khỏe, khả năng hoàn thành công việc, khả năng liên kết hỗ trợ, giúp đỡ, bồi dưỡng, phụ đạo học sinh, đề xuất của tổ qua phẩm chất, đạo đức, khả năng giao tiếp khi tiếp xúc với phụ huynh học sinh, đồng nghiệp ... ; đồng thời cũng cần đảm bảo sự hài hòa, cân đối về chất lượng giáo viên giữa các tổ lớp, độ tuổi...để lựa chọn đội ngũ giáo viên chủ nhiệm ở các khối lớp. Những nguyện vọng của giáo viên, sự bàn bạc dân chủ trong giáo viên và ban giám hiệu sẽ tạo nên một sự thống nhất chung, thuận lợi cho hoạt động của nhà trường. Vì vậy khi phân công công tác cho giáo viên, ban giám hiệu cần thống nhất về yêu cầu phân công, chuẩn và quy trình phân công, dự kiến phân công. Để làm tốt công việc này, tôi dựa vào sự giúp việc đắc lực của phó hiệu trưởng, liên tịch nhà trường, đặc biệt là việc kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục và nhận xét về cán bộ công chức hằng năm và qua các kênh thông tin của học sinh, giáo viên, tổ trưởng chuyên môn, phụ huynh học sinh... Sau đó, tôi tổng hợp, phân tích, động viên những mặt tốt của giáo viên, nhắc nhở những mặt hạn chế. Từ đó, mỗi giáo viên khi được phân công công tác chủ nhiệm lớp phải tự hoàn thiện mình vươn lên để có chất lượng dạy học cao, làm tốt công việc được giao. Hằng năm, chuẩn bị cho năm học mới tôi củng cố tổ chức bộ máy hoạt động dạy học, ra quyết định phân công tổ trưởng chuyên môn, cử giáo viên chủ nhiệm và ổn định sĩ số cho các khối lớp học.
- Lớp học: Tổ chức lớp và phân công giáo viên chủ nhiệm.
Căn cứ văn bản hướng dẫn và tình hình thực tế để tôi lựa chọn phương án phù hợp để xếp lớp. Việc xếp lớp dựa trên nguyên tắc:
+ Sĩ số học sinh không quá đông.
+ Trình độ đồng đều giữa các lớp.
Chọn giáo viên chủ nhiệm, tổ chức nghiên cứu học bạ và khảo sát chất lượng đầu năm. Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm làm tốt việc phân công và bồi dưỡng cán bộ lớp.
3. Kết quả đạt được
Việc áp dụng các biện pháp trong quản trị, quản lý, chỉ đạo HĐDH và GDHS, trên cơ sở kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện, chúng tôi nhận thấy HĐDH và GDHS có sự chuyển biến và đạt được kết quả đáng kế, cụ thể như sau:
- CB, GV, NV nhận thức được tầm quan trọng, nắm được các yêu cầu cần đạt được của HĐDH và GDHS là hoạt động chính, và cơ bản trong nhà trường.
- Xây dựng tốt nền nếp HĐDH và GDHS. Phong trào dạy và học trong nhà trường được giữ vững sự ổn định và có chiều hướng chuyển biến rõ rệt. Các tiết dạy đều đảm bảo chất lượng, có chiều sâu.
- 100% giáo viên thực hiện tốt quy chế chuyên môn: dạy đúng chương trình; soạn bài trên máy tính có chất lượng; giảng bài đã chú ý đổi mới nội dung, phương pháp theo định hướng phát triển năng lực; chấm chữa tỉ mỉ, cụ thể, trọng tâm, triệt để đánh giá được sự tiến bộ của HS; hồ sơ sổ sách đầy đủ nội dung, hình thức đẹp.
- Nhà trường tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ chính khóa giáo dục và rèn kĩ năng cho học sinh để nâng cao phẩm chất, năng lực toàn diện cho HS: Tổ chức Trung thu; Liên hoan văn nghệ, Nét đẹp thầy và trò, Nô en, ngày hội đọc sách; Lễ hội bánh chưng; kĩ năng ứng phó với xâm hại trẻ em nơi công cộng; cách bảo vệ răng... tạo môi trường giáo dục lành mạnh, gắn kết thầy trò, học sinh được phát huy hết khả năng.
- Các thành viên trong nhà trường luôn đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm trong mọi hoạt động, có ý thức tự học để nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ.
